Το εκκλησιαστικό Μουσείο της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης δεν είναι και δεν πρέπει να βιώνεται σαν ένα μουσείο κοσμικό. Θέλει να προβάλει την θεολογική οπτική της συλλογής και να εκπέμπει την ατμόσφαιρα του φυσικού χώρου των εκθεμάτων, του ιερού Ναού.
Από την άλλη πλευρά βέβαια, πρόκειται τελικά για μουσείο, όπου τα ιερά αντικείμενα εκτίθενται για κατανόηση και εκτίμηση και όχι για χρήση λειτουργική. Έτσι η βασική αρχιτεκτονική επιλογή ήταν η δημιουργία χώρου που να συνδυάζει και τα δύο παραπάνω χαρακτηριστικά: Να έχει τόσο εκκλησιαστική ατμόσφαιρα όσο και χαρακτηριστικά μουσείου.
Μεταξύ των μέσων που χρησιμοποιήθηκαν για την επίτευξη των παραπάνω, πρωτεύοντα ρόλο έπαιξε ο φωτισμός. Με αυτόν επιδιώχτηκε στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό ο συνειρμός με την κατανυκτική ατμόσφαιρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Χρησιμοποιήθηκαν τόσο ενσωματωμένα στην οροφή φωτιστικά όσο και ειδικοί προβολείς με δυνατότητες ελέγχου της δέσμης, της έντασης, της διάχυσης, της απόχρωσης του φωτός, έτσι που επιτυγχάνεται όλο το εύρος των φωτιστικών καταστάσεων, τόσο στο γενικό φωτισμό των χώρων όσο στον σημειακό φωτισμό επιλεγμένων εικόνων, π.χ. τονισμός του «εσωτερικού φωτός» των βυζαντινών εικόνων, όπου το φως φαίνεται να εκπέμπεται από το ίδιο το άγιο πρόσωπο, διαφοροποίηση διαδοχικών νοημάτων ενοτήτων κλπ.
Στην οροφή του κεντρικού χώρου αναρτήθηκαν σε ασύμμετρη διάταξη πολυέλαιοι διαφορετικού μεγέθους υλικού και αισθητικής, ρυθμισμένοι σε χαμηλή ένταση φωτισμού, οι οποίοι ενώ ελάχιστα συμβάλλουν στο γενικό φωτισμό, καθιστούν αντιληπτικά κι συναισθηματικά αφανείς τους προβολείς της οροφής, ενισχύοντας το επιδιωκόμενο εκκλησιαστικό κλίμα. Στις περισσότερες βιτρίνες κι στην οροφή του «παρεκκλησιού» χρησιμοποιήθηκαν οπτικές ίνες.
Π.Τζώνος
Μουσειολογική Μελέτη και Επίβλεψη: Ματούλα Σκαλτσά, καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας, ΑΠΘ
Αρχιτεκτονική Μουσειολογική Μελέτη και Επίβλεψη-Επιμέλεια Φωτισμού: Αρχιτεκτονικό γραφείο Τζώνος-Χόιπελ-Χόιπελ ΟΕ
