Ενημέρωση
Νέα
Εκθέσεις
Δελτία Τύπου
Εκδηλώσεις
Περί Φωτός...
Συνεντεύξεις
Εταιρίες
Εκπαίδευση
Έργα Εταιριών
Ανεξάρτητοι Σχεδιαστές
Εργασίες
Άρθρα
Ιδέες & Λύσεις
Τεχνολογίες
Τεχνο - γνωσία
Περιήγηση
Προϊόντα
Επαγγελματικός
Εσωτερικών Χώρων
Εξωτερικών χώρων
LED
Διακοσμητικά
International Posts
Events
News
 
Διαφημιστικά Banner
Naxos island Greece
 
 
Ενημέρωση / Νέα
 
Διαβάζοντας τον κόσμο  
Δημοσίευση: 28 Ιουλίου 2006
 


Αποσπάσματα από την ομιλία του Σπύρου Κοντόπουλου, επισκέπτη Καθηγητή του ΕΜΠ, στην ημερίδα «Material & Light Tomorrow», που διοργανώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2006, στο πλαίσιο της έκθεσης Material.

Ο φωτισμός είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα που αναδύεται τον τελευταίο κυρίως καιρό ως πρωταρχική ανάγκη στη χρήση των κτιρίων. Η σχέση, βέβαια, που μέχρι σήμερα έχουμε με τον φωτισμό και η γνώση μας γι αυτόν περισσότερο άπτεται της εικόνας, του «βλέπω» και είναι, πιστεύω, άκρως περιοριστική. Γιατί φωτισμός δεν είναι μόνο βλέπω το περιβάλλον ή πού βρίσκομαι. Στην ουσία ο φωτισμός έχει να κάνει με την ανάγνωση του δομημένου περιβάλλοντος και των αντικειμένων που μας περιστοιχίζουν μα και με την αντίληψη του τι αυτά αποπνέουν.

Είναι αρκετοί σήμερα εκείνοι που μιλούν για μελέτη φωτισμού, προσφέροντάς την ως ένα ακόμη προς πώληση προϊόν. Καλά κάνουν! Μόνο που εκείνο που στην ουσία προσφέρουν …δεν είναι μελέτη φωτισμού, μια και για να μελετηθεί σωστά και ολοκληρωμένα ένας χώρος χρειάζονται διάφορες παράμετροι και γνώσεις που άπτονται της φυσικής, των μαθηματικών, της γεωμετρίας, της αρχιτεκτονικής. Αν κάποιος δεν κατανοεί τον χώρο και δε διαθέτει τη γνώση του τρισδιάστατου -και ας μην ξεχνάμε πως ο φωτισμός έχει να κάνει με τις τέσσερις διαστάσεις, υπεισέρχεται, με άλλα λόγια, σε αυτόν και η παράμετρος του χρόνου- δεν μπορεί να κάνει μια τέτοια μελέτη -ακόμα και αν έχει τη διάθεση ή είναι μηχανολόγος μηχανικός. Αν κάποιος δεν έχει τις γνώσεις ώστε να παρακολουθήσει και να μελετήσει τα αίτια του φαινομένου και τον τρόπο που αυτό μας μεταβιβάζει από το απτό και το αισθητό στο μεταφυσικό πεδίο, στην ουσία δεν μπορεί να κάνει φωτισμό.

Υπάρχει φυσικά ένα τεχνικό κομμάτι στον φωτισμό, το οποίο ο κάθε μελετητής του οφείλει να γνωρίζει άριστα, και το οποίο αφορά στις καλωδιώσεις, τους πριζοδιακόπτες, τους λαμπτήρες και τον τρόπο που αυτοί λειτουργούν στο ορατό τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, στο απειροελάχιστο τμήμα ενός όλου που εκτείνεται από τα 380 ως τα 780 nm. Ας σημειώσουμε μάλιστα εδώ πως η όραση αποτελεί από μόνη της το 80% της αντιληπτικότητας του ανθρώπου -με το υπόλοιπο 20% να επιμερίζεται στις υπόλοιπες τέσσερις αισθήσεις. Στην ουσία, δηλαδή, με την όραση κυρίως αντιλαμβανόμαστε μα και ερμηνεύουμε τον κόσμο που μας περιστοιχίζει -κι ας μην ξεχνάμε πως το φως δεν είναι μία πραγματικότητα αλλά μία ερμηνεία, μία ψευδαίσθηση, μία μετάφραση που το μάτι μας κάνει σε ένα τμήμα των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Προφανώς λοιπόν δεν είναι δυνατόν να κάνει ο οποιοσδήποτε λαμπτήρας για οποιαδήποτε χρήση και να φωτίζει από ένα σπίτι ή μία βιτρίνα μέχρι ένα έργο τέχνης ή ένα στάδιο.

Ο φωτισμός έχει να κάνει με τον πολιτισμό. Στο πέρασμα του χρόνου, μην ξεχνάμε, ο λαμπτήρας έδωσε χώρο και επιπλέον διαστάσεις στη ζωή του ανθρώπου, μεγένθυνε τη μέρα του. Κι ακόμη περισσότερο -και με δεδομένο πως εγώ ως άνθρωπος χρειάζομαι το φως για να διαβάσω σε βάθος τα αντικείμενα μα και αυτό που ο Πλάτων αποκαλούσε «η όντως ούσα ουσία των πραγμάτων»- το φως επηρεάζει τις σχέσεις της κοινωνίας και των ανθρώπων και μας οδηγεί στην αναζήτηση των στοιχείων που πέρα από το φαινόμενο ενυπάρχουν.

 

Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα αρχαίο μνημείο. Δεν αρκεί να πούμε γι’ αυτό ότι απλώς μας περιστοιχίζει ή ότι απλώς είναι ωραίο ή ότι μας αγγίζει επιδερμικά. Το φως, ως λεπτοφυής ενέργεια είναι αυτό που επιτρέπει να αναδυθεί η κατατεθειμένη στο μνημείο αυτό ενέργεια και ανθρώπινη σκέψη, είναι κατά συνέπεια εκείνο που μορφοποιεί τα πράγματα, δημιουργώντας συναισθήματα, εικόνες και αντιλήψεις, σε τελική ανάλυση τη σχέση του ανθρώπου με την κοινωνία, το περιβάλλον και τον κόσμο. Όταν λοιπόν μιλάμε για τη σχέση του ανθρώπου με το φως, τελικά μιλάμε για τη σχέση που θα έπρεπε αν μη τι άλλο να υπάρχει και η οποία θα αναδεικνύει το εγκατεστημένο ενεργειακό πεδίο, το οποίο υπάρχει μέσα στο περιβάλλον -με την έννοια πως οτιδήποτε έχει κατασκευαστεί στο διάστημα των αιώνων αποτελεί έκφραση της σκέψης και του συναισθήματος των ανθρώπων που εγκαταστάθηκε εντός των αντικειμένων.

Ο μελετητής φωτισμού, με άλλα λόγια, οφείλει, πέρα απ' όσα προηγουμένως αναφέραμε, να ξέρει ψυχολογία αλλά και ιστορία προκειμένου να βοηθήσει να αναδυθούν από το εσωτερικό των αντικειμένων οι ενεργειακές δυνάμεις που περικλείουν.

Επιστήμη και παραγωγή
Ο φωτισμός ως ξεχωριστή επιστήμη έχει στην πραγματικότητα ξεκινήσει από τις ΗΠΑ πριν από τρεις περίπου δεκαετίες, εποχή στην οποία δημιουργούνται τα πρώτα πανεπιστήμια (οι ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αγγλία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Ιταλία ή η Ελβετία ακολουθούν). Πιο πριν είχε λάβει κάποιες διαστάσεις κυρίως σε χώρους όπως το θέατρο ή ο κινηματογράφος, στους οποίους είχαν νωρίτερα διακρίνει την αναγκαιότητα να μελετηθεί -μια και σε αυτούς τους χώρους ήδη χρησιμοποιούσαν το φως για να περιγράψουν ανθρώπινες σκέψεις και συναισθήματα.

Παράλληλα με τη μελέτη και την επιστημονική γνώση του φωτός αρχίζουμε την ίδια περίπου εποχή με επιστημονικό τρόπο να μελετάμε και να γνωρίζουμε και τον τρόπο να δημιουργούμε τα κατάλληλα αντικείμενα που θα διαμορφώσουν τις ιδέες μας και θα τις εκφράσουν ως φως. Μαθαίνουμε τον τρόπο -κι όταν λέω μαθαίνουμε αναφέρομαι στις μεγάλες εταιρείες και παραγωγικές μονάδες, οι οποίες συνεργάζονται πολύ σοβαρά με επιστήμονες και ερευνητές σε αυτήν την κατεύθυνση- να σχεδιάζουμε καινούργια φωτιστικά σώματα. Να συνδυάζουμε την ανάγκη ανάδειξης του αισθητικού κομματιού με το σύγχρονο design.

Στην Ελλάδα την ίδια περίοδο παραμένουμε προσκολλημένοι στην έννοια του φωτιστικού σώματος και όχι σε εκείνη του φωτισμού καθαυτού. Γινόμαστε πάρα πολύ καλοί στην αντιγραφή και παραγωγή κατόπτρων και φωτιστικών που θα εξυπηρετούν συγκεκριμένες οικοδομικές ανάγκες, του τύπου να φωτίσουμε έναν διάδρομο ή μία κουζίνα. Φτάνουμε κάποια στιγμή στο σημείο να κάνουμε εισαγωγές φωτιστικών σωμάτων από εκείνους που κάνουν έρευνα -λες κι εμείς είμαστε ανίκανοι, λες και δεν έχουμε το μυαλό να κάνουμε αυτό που κάνουν οι άλλοι, λες και δεν διαθέτουμε ένα τεράστιο νοητικό και συναισθηματικό δυναμικό.

Το βασικό κριτήριο φωτισμού στην Ελλάδα όμως ήταν και εν πολλοίς συνεχίζει να είναι η τιμή. Το πόσο στοιχίζει -χωρίς η σχέση τιμής και ποιότητας να διερευνάται ή να ελέγχεται. Δεν μπορείς όμως να κάνεις φωτισμό με αποκλειστικό κριτήριο την τιμή. Ίσως, για παράδειγμα, και να μπορείς να κάνεις φωτισμό με 5 ευρώ, είναι όμως συνήθως προτιμότερο να καλύψεις μία επιφάνεια χρησιμοποιώντας δύο κομμάτια των 50 ευρώ παρά 20 των 5 ευρώ.

 

Σημειώστε επίσης ότι πάρα πολλά από τα φωτιστικά που προέρχονται από τις βόρειες χώρες, για παράδειγμα, κατασκευάζονται με κλιματολογικό κριτήριο. Με άλλα λόγια επιδιώκουν την εξασφάλιση επαρκούς φωτισμού με βάση τις συνθήκες που σε αυτές επικρατούν. Αντίστοιχα πολύ σημαντικό ρόλο παίζει η υγρασία ή τα χρώματα -αρκεί να δείτε το γκρίζο που κυριαρχεί στα μέταλλα ή τα δάπεδα του αεροδρομίου της Φρανκφούρτης για να το αντιληφθείτε. Το ότι μία χώρα με τέτοια καθαρότητα φωτός όπως η Ελλάδα -Ελλάς σημαίνει και ετυμολογικά φως, είναι γνωστό αυτό- αντί να προωθήσει τη μελέτη του φωτισμού και σε πανεπιστημιακό ακόμα επίπεδο, στρέφεται απλώς στις εισαγωγές, δείχνει, κατά τα γνώμη μου, πως δεν εκμεταλλεύεται όπως μπορεί το δυναμικό της.

Το φως είναι μία λεπτοφυής ενεργειακή μονάδα, που αποσυντίθεται στα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες που έχει για να επανασυσταθεί σε σχέση με τον όγκο. Κινείται προς όλες τις κατευθύνσεις μα γίνεται αντιληπτό μόνο όταν προσκρούει σε κάποια επιφάνεια -ξέρουμε, για παράδειγμα, πως το φως ταξιδεύει στο σύμπαν, επειδή βλέπουμε τα άστρα.

Το φως σχετίζεται λοιπόν πάντα με κάτι, με μία πηγή, ένα αντικείμενο και ένα υποκείμενο, με συναισθήματα, αντιλήψεις και ψυχολογικές παραμέτρους. Σχετίζεται με την οικολογία και την ηθική -την αμετάβλητη, νομοτελειακή ηθική που προκύπτει μέσα από τις αρχές του σύμπαντος και δε σχετίζεται με τις ιδιαιτερότητες των τόπων ή των κοινωνικών συνθηκών. Θα μου επιτρέψετε μάλιστα εδώ, εν είδει παρενθέσεως, να πω πως δεν υπάρχει η λέξη «τύχη» στο σύμπαν. Η Γη και η Σελήνη δεν κινούνται ή συναντιούνται τυχαία, υπόκεινται σε απολύτως συγκεκριμένες νομοτέλειες που ορίζουν την απόσταση π.χ. που θα τις χωρίζει.

Τι σημαίνει στην πράξη οικολογική παρουσίαση και νομοτελειακή ηθική αξία για το φως; Σημαίνει, για παράδειγμα, πως η ζωή μας είναι ρυθμισμένη όπως η φυσική ροή του φωτός -από τα πάνω προς τα κάτω. Και πως αν φωτίσω αντίστροφα, από τα κάτω προς τα πάνω, κάποια ανάγλυφα στοιχεία, κολώνες ή παραστάδες, θα δω να δημιουργούνται σε αυτά απειλητικές, «δρακουλιάρικες» σκιές - η σκιά είναι μέρος του φωτός, όπως ακριβώς η παύση είναι μέρος της μουσικής.

Όταν φωτίζουμε ένα αντικείμενο, δημιουργούμε επίπεδα και «παίζουμε» με τους αρχιτεκτονικούς όρους του πάνω και του κάτω, του μέσα και του έξω, δεν το κάνουμε τυχαία. Μελετάμε -ή τουλάχιστον οφείλουμε να μελετάμε- τα πάντα. Ένας ιμπρεσιονιστικός πίνακας δε φωτίζεται όπως ένας κυβιστικός, ο φωτισμός ενός τούνελ θα πρέπει να γίνεται με τέτοιο τρόπο και σε τέτοια ισορροπία με τον φωτισμό του τμήματος του δρόμου που προηγείται ώστε να μη δημιουργείται το ενοχλητικό -και ίσως επικίνδυνο- flicking στο μάτι και τον εγκέφαλο.

Συνοψίζοντας, εκείνο που θα μπορούσε κανείς να πει είναι πως χρειάζεται βαθύτερη μελέτη και γνώση του αντικειμένου του φωτισμού, επειδή δεν αρκεί να βλέπουμε αλλά και να διαβάζουμε το περιβάλλον. Επειδή δε το καθετί στη ζωή είναι σχέση, το ζήτημα είναι οι σχέσεις μας αυτές με το περιβάλλον να αποκτήσουν το πραγματικό νόημα, τις διαστάσεις και την ποιότητα που τους αντιστοιχούν και να πάψει το «τυχαίο» ή το αυθαίρετο να χαρακτηρίζει τη ζωή μας.

 

Σχετικές Δημοσιεύσεις:

Αναζήτηση
Newsletter
 
 
 
Facebook Group
 
 
Popular Articles
 
 
All rights reserved Copyright © 2004-2010 Όροι Χρήσης Powered by GREED PROMO.